Hizmet 03 / 05

Toprak Koruma Projesi

Kazı-dolgu gerektiren faaliyetlerde tarım arazisini koruyan yasal proje

  • 5403 Sayılı Kanun
  • 04.04.2026 Tarihli Yönetmelik
  • Yetki Belgeli Ziraat Mühendisi

Tarım arazisi üzerinde tarım dışı bir kullanıma ya da kazı-dolgu gerektiren bir yatırıma geçmeden önce, arazi etüt raporunda gerek görüldüğünde hazırlatılan toprak koruma projesi, 5403 sayılı Kanun kapsamında yerine getirilmesi zorunlu bir yükümlülüktür. Projenizin hazırlanması ve izin sürecinin takibi için BY Tarımsal Mühendislik ile iletişime geçebilirsiniz.

Erozyon, kazı ve dolgu çalışmaları ile plansız arazi kullanımı, tarım topraklarının üretim gücünü her yıl biraz daha aşındırır. Toprak koruma projesi bu kayıpların önüne geçmek için öngörülmüş yasal bir güvencedir: yatırımın komşu tarım arazilerinde yol açabileceği zararı önceden ortaya koyar ve alınacak önlemleri kayıt altına alır.

Projeyi faaliyet başlamadan hazırlatmak yalnızca mevzuatın bir gereği değil, çevredeki tarım arazilerine karşı taşıdığımız sorumluluğun da parçasıdır. Aşağıda projenin hangi durumlarda istendiğini, hangi tedbirleri kapsadığını ve onay sürecinin nasıl ilerlediğini bulabilirsiniz.

Toprak Koruma Projesi Hangi Durumlarda Zorunludur?

Yönetmeliğin 17. maddesine göre; kazı ya da dolgu yapılmasını kaçınılmaz kılan bir arazi kullanımı veya bu kullanıma bağlı işlemler yüzünden çevredeki tarım arazilerinde bozulma meydana geliyorsa ya da böyle bir risk öngörülüyorsa toprak koruma projesi hazırlatmak zorunludur. Projenin gündeme geldiği başlıca durumlar aşağıda özetlenmiştir.

Dikkat: Arazi etüt raporunda toprak koruma projesine gerek olup olmadığı açıkça yazılmalıdır. Proje gerekiyorsa hangi tedbirleri içereceği, gerekmiyorsa bunun gerekçesi raporda ayrıca açıklanır (Yönetmelik Madde 6/3).

01

Toprak Yapısında Bozulma

Toprağın fiziksel, kimyasal ya da biyolojik özelliklerinin kazı-dolgu işlemleri veya faaliyetin etkisiyle zayıflaması.

02

Drenajın Engellenmesi

Arazi kullanımındaki değişiklik nedeniyle doğal su akışının kesilmesi ve komşu alanlarda taşkın tehlikesinin doğması.

03

Tuzlanma ve Alkalileşme

Hatalı sulama uygulamaları veya arazi düzenlemeleri sonrasında topraktaki kimyasal dengenin değişmesi.

04

Erozyon ve Heyelan Riski

Eğimli arazilerde toprak örtüsünün zarar görmesiyle ortaya çıkan taşınma, kayma ve toprak kayıpları.

05

İnşaat ve Yapılaşma

Tarımsal ya da tarım dışı amaçlı yapıların inşası sırasında gerçekleştirilen kazı ve dolgu çalışmaları.

06

Enerji ve Sanayi Yatırımları

Maden, doğal gaz ve yenilenebilir enerji gibi araziye geniş ölçekte müdahale eden projeler.

Projede Yer Alan Koruma Tedbirleri

Yönetmeliğin 17/5 maddesi, hazırlanan projenin arazi bozulmasını ve toprak kaybını önleyecek fiziksel ve kültürel tedbirleri kapsamasını şart koşar. Hangi tedbirin uygulanacağı; arazinin eğimi, toprak yapısı ve faaliyetin türü birlikte değerlendirilerek belirlenir.

01

Sekileme (Teraslama)

Eğimli alanlarda erozyonu azaltmak için araziyi basamaklar hâlinde yeniden düzenleyen uygulama.

02

Çevirme ve Koruma Duvarları

Toprağın kaymasını ve yüzey akışıyla sürüklenmesini engelleyen duvar, bant ve benzeri fiziksel yapılar.

03

Bitkilendirme

Toprak yüzeyini bitki örtüsüyle güçlendirerek erozyona karşı biyolojik koruma sağlayan yeşillendirme çalışmaları.

04

Arıtma Uygulamaları

Faaliyet sırasında oluşan atık suyun, çevredeki tarım arazilerine ulaşmadan arıtılarak zararsız hâle getirilmesi.

05

Drenaj Düzenlemesi

Suyun kontrollü biçimde yönlendirilmesiyle aşırı ıslaklığın yol açtığı toprak bozulmalarının giderilmesi.

06

Diğer Fiziksel Önlemler

Sahanın koşullarına uygun olarak projelendirilen imalat, inşaat ve kültürel nitelikteki tamamlayıcı önlemler.

Tarımsal Amaçlı Yapılarda Toprak Koruma Projesi

Tarımsal amaçlı yapı talepleri, tarım dışı kullanım başvurularından ayrı bir çerçevede ele alınır. Bu yapılarda alternatif alan araştırması yapılmaz ve tarımsal kullanım bütünlüğü şartı aranmaz; arazinin niteliği ve sınıfı ne olursa olsun, projede vaziyet planıyla gösterilen alan için izin verilebilir. Projeye ihtiyaç bulunup bulunmadığı ise tarım dışı başvurulardaki gibi parsel özelinde yürütülen etüt sonucunda düzenlenen raporda yer alır (Yönetmelik Madde 14/2).

Mevzuat uyarınca tarımsal amaçlı yapı sayılan başlıca tesisler aşağıda yer alıyor. Bu yapıların izin dosyasında ayrıca istenen belge hakkında bilgi almak için Proje Teknik Raporu sayfamızı inceleyebilirsiniz.

01

Hayvancılık Tesisleri

Entegre nitelik taşımayan hayvan yetiştiriciliği yapıları, mandıralar, haralar ve solucan gübresi üretim tesisleri.

02

Depolama Yapıları

Üreticinin kendi bitkisel ürününü muhafaza etmek için gereken depolar, sundurmalar ve çiftlik atölyeleri.

03

Seralar ve Örtüaltı

Bitkisel üretime yönelik olarak kurulan sabit veya yarı sabit sera yapıları.

04

Bağ Evi

Tarımsal faaliyetin ihtiyaç duyduğu, çevrenin doğal dokusuna zarar vermeden inşa edilen bağ evleri.

05

Fide ve Fidan Tesisleri

Fide-fidan üretim tesisleri ile tarımsal araştırma ve geliştirme amacı taşıyan yapılar.

06

Sulama Altyapısı

Tarımsal sulamaya yönelik güneş enerjisi santralleri ve toprak koruma altyapı tesisleri.

Proje Hazırlama Yetkisi ve Hukuki Sorumluluk

Toprak koruma projesi teknik olduğu kadar hukuki sonuçlar da doğuran bir belgedir. Bu nedenle projeyi kimlerin hazırlayabileceği ve kurallara aykırı davranmanın sonuçları yönetmelikte açıkça düzenlenmiştir.

  • Projenin, Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük'ün yetkilendirdiği ya da bu alanda sertifika almış en az bir ziraat mühendisinin sorumluluğunda, ilgili mühendislerce hazırlanması gerekir.
  • Proje, Yönetmelik Ek-9'da tanımlanan dispozisyona göre düzenlenir; faaliyetin niteliği, uygulama alanının konumu, beklenen toprak kayıpları ve bunlara karşı alınacak önlemler projede açıkça gösterilir.
  • Projeyi hazırlayanlar ve onaylayanlar, ortaya çıkabilecek toprak kayıplarından ve arazi tahribatından hukuken sorumludur (Yönetmelik Madde 17/6).
  • Proje olmadan işe başlayan ya da projeye aykırı uygulama yapan yatırımcının faaliyeti durdurulur; ayrıca idari para cezası verilir.

BY Tarımsal Mühendislik olarak tarım dışı izin başvurusundan projenin hazırlanmasına ve Valilik onayına kadar her aşamayı sizin yerinize takip ediyor, mevzuata uygun ve eksiksiz bir dosya hazırlıyoruz. Ayrıntılı bilgi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Önemli Hatırlatma

  • Tarımsal amaçlı yapılara verilen izin, yapının onaylı projesine göre inşa edilmesi ve tarım dışı bir amaçla kullanılmaması şartına bağlıdır.
  • Amaç dışı kullanım saptanırsa izin iptal edilir; bu durum izinlendirme yazısında açıkça yer alır.
  • İzin sürecinde yatırımcıdan, Yönetmelik ekindeki örneğe (Ek-7) uygun noter onaylı taahhütname istenir (Yönetmelik Madde 4/7).

Adım adım

Süreç Nasıl İşler?

  1. Adım 01

    TAD Portal Üzerinden Başvuru

    Arazi belediye ve mücavir alan sınırları içindeyse belediyeye, bu sınırların dışındaysa il özel idaresine ya da il müdürlüğüne başvurulur. Madencilik ve enerji gibi plan zorunluluğu bulunmayan yatırımlarda başvuru doğrudan il müdürlüğüne yapılır (Madde 5).

  2. Adım 02

    Arazi Etüt Raporu

    Bakanlığın hizmet içi eğitimini almış en az iki ziraat mühendisi, Ek-3 formatındaki raporu TAD Portal üzerinde düzenler. Raporda arazi sınıfı ve özellikleri, kullanım bütünlüğü, alternatif alanlar ile toprak koruma projesi ihtiyacı değerlendirilir; rapor il müdürünün onayıyla kesinleşir (Madde 6).

  3. Adım 03

    Toprak Koruma Kurulu Değerlendirmesi

    Tarım dışı kullanım talepleri, gerekli koşulları taşıyorsa kurul gündemine alınır. Kurul; alternatif alanları, kullanım bütünlüğünü, toplulaştırma projesi ve içme suyu havzası yönünden olası sakıncaları inceleyerek görüşünü oluşturur (Madde 11–12).

  4. Adım 04

    Projenin Hazırlanması ve Onayı

    Etüt raporunda ihtiyaç tespit edilmişse proje, talep sahibi tarafından Ek-9 dispozisyonuna uygun biçimde yetkili ziraat mühendislerine hazırlatılır. Valilikçe uygun bulunan proje onaylanır ve uygulamaya konur (Madde 17/2-4).

  5. Adım 05

    Karar Yazısı ve Sahada Uygulama

    Karar yazısı ile vaziyet planı ruhsatı verecek kuruma gönderilir. Sekileme, drenaj ve bitkilendirme gibi tedbirler arazide hayata geçirilir.

  6. Adım 06

    Denetim ve İzleme

    Denetim, onay tarihini izleyen yılın sonunda başlar ve ikinci yılın bitiminde tamamlanır. Sonuçlar Bakanlığa ve kurullara iletilir; projeye aykırılık saptanırsa idari yaptırım uygulanır (Madde 20/1).

Merak edilenler

Sıkça Sorulan Sorular

01 Her arazi için toprak koruma projesi hazırlatmak gerekir mi?

Hayır. Proje; zorunlu kazı veya dolgu içeren faaliyetlerde ya da çevredeki tarım arazilerinde erozyon, tuzlanma, drenaj sorunu gibi bozulmaların oluşması veya oluşma ihtimali bulunduğunda zorunludur. Gerekip gerekmediğine arazi etüt raporunda karar verilir; gerek görülmezse bunun gerekçesi de raporda açıklanır.

02 Projeyi herhangi bir ziraat mühendisi hazırlayabilir mi?

Hayır. Projeyi yalnızca Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük'ün yetkilendirdiği ya da toprak koruma projesi hazırlamaya yönelik Bakanlık sertifika programını tamamlayan mühendisler hazırlayabilir. Yetkisiz kişilerin düzenlediği projeler geçerli kabul edilmez.

03 Tarımsal amaçlı yapılarda da toprak koruma projesi istenir mi?

Tarımsal amaçlı yapı taleplerini il müdürlüğü inceler; tesisin tarımsal amaçlı yapı niteliği taşıması ve hazırlanacak toprak koruma projesine uyulması şartıyla Valilik izin verebilir. Bu süreçte arazinin niteliğine ve sınıfına bakılmaz; alternatif alan ve tarımsal kullanım bütünlüğü şartı da aranmaz (Yönetmelik Madde 14/2).

04 İl müdürlüğünün görüşü alınmadan faaliyete başlanırsa ne olur?

İzinsiz başlatılan faaliyet 5403 sayılı Kanun uyarınca durdurulur, idari para cezası uygulanır ve mevzuata uygun izin alınması istenir. İzin süreci başlatılmazsa yapılaşma olan yerlerde yıkım kararı verilir, arazinin eski hâline getirilmesi istenir ve yıkımın masrafı da sorumlulardan tahsil edilir (Yönetmelik Madde 22).

05 Büyük ova koruma alanındaki arazilerde süreç nasıl işler?

Büyük ova koruma alanı sınırlarında kalan tarım arazilerinin amacı dışında kullanılmasına kesinlikle izin verilmez. Yalnızca tarımsal amaçlı yapılar ve Bakanlıkça ortaklaşa kamu yararı kararı alınan faaliyetler için, kurulun olumlu görüşü üzerine Bakanlık izin verebilir; bu izin sürecinde toprak koruma projesi de zorunlu olarak istenir (Yönetmelik Madde 15).

06 Proje uygulandıktan sonra denetim yapılıyor mu?

Evet. İzin sonrasında İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personeli sahada denetim yapabilir; bu süreç izin işlemlerinin tamamlandığı tarihi izleyen yılın sonunda başlar ve ikinci yılın sonunda biter. Öngörülen tedbirlerin uygulanmadığı anlaşılırsa idari yaptırım uygulanır (Yönetmelik Madde 20).

07 Arazi etüt raporu ile toprak koruma projesi arasında nasıl bir bağ vardır?

Etüt raporunda toprak koruma projesine gerek olup olmadığı açıkça belirtilmek zorundadır. Gerek varsa projenin hangi tedbirleri kapsayacağı, yoksa neden gerekmediği gerekçesiyle rapora yazılır (Yönetmelik Madde 6/3).

Diğer Hizmetlerimiz

Yatırımınızın diğer adımları

  • 01

    Geri dönüşümlü yatırımlarda meranın eski vasfına kavuşturulması için teknik proje

    Mera Geri Dönüşüm Projesi

    Maden, enerji ve benzeri yatırımlar için tahsis amacı değiştirilen mera, yaylak ve kışlakların faaliyet sonunda eski vasfına döndürülmesini güvenceye alan teknik projeyi hazırlıyoruz.

  • 02

    Kamulaştırma ve enerji hattı güzergâhları için parsel bazlı arazi değerlemesi

    Kıymet Takdir Raporu

    Enerji nakil hatları, GES, RES ve HES projeleri ile diğer kamulaştırma süreçleri için 2942 sayılı Kanun esaslarına dayanan, TEDAŞ, EDAŞ ve EPDK formatında parsel bazlı kıymet takdir raporu.

  • 04

    Tarımsal amaçlı yapı izinleri için Ek-8'e uygun teknik rapor

    Proje Teknik Raporu

    Tarımsal amaçlı yapı izni başvurularında zorunlu olan proje teknik raporunu; kapasite hesabı ve 5 yıllık üretim projeksiyonuyla, Yönetmelik Ek-8 dispozisyonuna uygun biçimde yetki belgeli mühendislerle hazırlıyoruz.

  • 05

    Mera kiralama ve hayvancılık işletmesi kurulumu için ıslah planlaması

    Mera Islah ve Amenajman Projesi

    Mera, yaylak ve kışlakları ıslah şartıyla kiralayıp hayvancılık işletmesi kurmak isteyenler için Mera Komisyonu onayına sunulacak ıslah ve amenajman projesini hazırlıyoruz.

Toprak Koruma Projesi

Dosyanızı ilk seferde doğru hazırlayalım

Taşınmazın il, ilçe, ada ve parsel bilgileriyle planladığınız yatırımı paylaşın; size özel yol haritasını çıkaralım.

WhatsApp'tan yazın